Header Image

Windesheimlectoraten Sport en Bewegen

ORGANISATIE DAG VAN HET SPORTONDERZOEK 2017

De Dag van het Sportonderzoek 2017 wordt georganiseerd door Windesheim (Calo) in samenwerking met het Windesheimlectoraat Bewegen, School en Sport én het lectoraat Sportpedagogiek.

Het lectoraat Bewegen, School en Sport staat onder leiding van dr. Ivo van Hilvoorde en onderzoekt het beweeggedrag van jongeren, kinderen en volwassenen in het onderwijs, de vrijetijdsbesteding en sportverenigingen.

Het lectoraat Sportpedagogiek op zijn beurt wordt geleid door dr. Nicolette Schipper-van Veldhoven en richt zich op onderzoek en activiteiten die garanderen dat mensen veilig kunnen sporten, waarbij begeleiding plaatsvindt door competente mensen. Dit lectoraat kenmerkt zich door een nieuwe manier van samenwerking. In het lectoraat participeren naast het NOC*NSF en Windesheim meerdere partners: de vijf andere academies voor lichamelijke opvoeding, twee mbo-opleidingen en drie gemeenten.

Het lectoraat Bewegen, Gezondheid en Welzijn staat onder leiding van Dr. Jooske van Busschbach. Bewegen en positieve lichaamsbeleving zijn van belang voor ons welbevinden. We passen dit ook toe binnen de psychomotorische therapie.

Sportpedagogiek

In het bijzonder naar een veilig sport- en beweegklimaat

Het lectoraat ontwerpt, initieert en verricht onder leiding van dr. Nicolette Schipper-van Veldhoven onderzoek op het vlak van sportpedagogiek, zodat iedereen kan sporten: veilig én met plezier.

Achtergrond

Verdieping in sportonderzoek

Na het incident met assistent-scheidsrechter Van de Nieuwenhuizen in 2012 kwam het thema ‘veilig sportklimaat’ landelijk hoog op de agenda te staan. Het stimuleren van gewenst én het aanpakken van ongewenst gedrag in en rondom sport vraagt echter om maatschappelijke bewustwording én samenwerking. Daarom sloegen NOC*NSF, de zes ALO’s en drie gemeenten de handen ineen om samen een antwoord te geven op vraagstukken op het snijvlak van sport, bewegen en veiligheid.

Doelstellingen

Toepassing van sportonderzoek

Het lectoraat richt zich op onderzoek, onderwijs en activiteiten die garanderen dat mensen veilig kunnen sporten, waarbij begeleiding plaatsvindt door competente mensen. Te denken valt aan onsportief gedrag, zoals agressie op het sportveld, én bewustwording bij docenten lichamelijke opvoeding (LO) van gedragsrisico’s als seksuele intimidatie en pesten. Het doel is via onderzoek bij te dragen aan een duurzaam verantwoord sportklimaat, in zowel top- en breedtesport als onderwijs.

Om dit te bereiken richt het lectoraat zich op toegepast onderzoek in de sportpedagogiek naar:

Empowerment

van (top)sporters en LO-leerlingen

Gedrag, dialoog en handelen

in relatie tot (on)gewenst gedrag in (top)sport en onderwijs

Gewenst en ongewenst gedrag

binnen de (top)sport(omgeving) en onderwijs

Onderzoeksvragen

  • Hoe dragen trainers, coaches en LO-leraren bij aan een veiligere sport- en beweegomgeving?
  • Hoe waarborg je positieve effecten van sportdeelname en hoe dring je incidenten terug?
  • Wat is het effect van getrainde sportbuurtwerkers op de veiligheidsbeleving van kinderen?

Samenwerkingsverband

Een nieuwe manier van samenwerken

Het lectoraat kenmerkt zich door een nieuwe manier van samenwerken. In het lectoraat participeren naast initiatiefnemer NOC*NSF meerdere partners: de zes Nederlandse academies voor lichamelijke opvoeding (ALO’s), twee mbo-opleidingen en drie gemeenten. Dit betekent dat we kunnen putten uit diverse achtergronden, andere ervaringen en verschillende verwachtingen, met één grote gemene deler: sport en bewegen in het belang van het kind. Het lectoraat is sterk verankerd met het actieplan ‘Naar een veiliger sportklimaat’ van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Betrokken partijen

  • NOC*NSF  
  • Windesheim (Calo)
  • CIOS Nederland
  • De Haagse Hogeschool, faculteit Gezondheid, Voeding & Sport
  • Fontys Sporthogeschool
  • Gemeente Arnhem
  • Gemeente Rotterdam
  • Gemeente Zwolle
  • Hanzehogeschool, Instituut voor Sportstudies
  • Hogeschool van Amsterdam, Academie voor Lichamelijke Opvoeding
  • Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Instituut Sport en Bewegingsstudies
  • Landstede, Sport & Bewegen

Bewegen, School en Sport

Vormgeven aan bewegingsonderwijs en sport

Sport en bewegen spelen ontegenzeggelijk een grote rol in de samenleving. Van de gymles en beweegmomenten in de klas op school, via voetbal op de buurtpleintjes en lidmaatschap van de sportvereniging tot grote topsportevenementen en alles wat daar tussenin zit.

De verwachtingen van al die sport- en beweegmomenten zijn groot: mogelijk worden we er gezonder, slimmer, socialer, gelukkiger en beter in sport van. Maar het is de vraag onder welke omstandigheden sport en bewegen die verwachtingen ook daadwerkelijk waar kunnen maken.

Het lectoraat Bewegen, School en Sport doet samen met scholen, gemeenten, sportbonden en (maatschappelijke) instellingen onderzoek naar die rol van sport en bewegen in de samenleving. Het lectoraat heeft daarin een unieke positie, vanwege haar sterke oriëntatie op de sociale, pedagogische en didactische dimensies van leren bewegen, en vanwege haar expertise in praktijkgericht onderzoek.

Het lectoraat heeft sterke banden met de opleidingen van de Calo Windesheim, met name met de Master Physical education and sport pedagogy en de bachelor opleidingen Lichamelijk opvoeding en Sportkunde.

Het onderzoek van het lectoraat valt onder twee centrale onderzoekslijnen, te weten Motorisch leren en digitalisering en Physical Literacy.

Motorisch leren en digitalisering

Hoewel er meer lectoraten zijn die zich richten op het motorisch leren binnen onderwijs en sport, richt het onderzoek van het lectoraat Bewegen, School en Sport zich nadrukkelijk op de didactische en pedagogische aspecten van motorische leren. Daarbij is de rol die digitale technologie kan spelen, zoals bijvoorbeeld digitale instructie via videoclips of het gebruik van tablets in de gymles, een belangrijke focus binnen deze thematiek. Deze focus op digitalisering heeft een belangrijke impuls gekregen door een succesvol RAAK-publiek project Digitalisering in de gymles, dat van 2012 tot 2014 liep. Op de opbrengsten van dat project bouwen diverse onderzoekers en promotietrajecten voort.

Ontdekkend leren voetballen

Het project: Onderzoek en advies over de integratie van kennis over motorische leerprocessen én spel gecentreerde benaderingen met praktijk kennis in jeugdvoetbal trainingen.

Samen met: PEC Zwolle

Betrokken onderzoekers: Jeroen Koekoek en Wytse Walinga met steun van John van der Kamp en Ivo van Hilvoorde

Looptijd: september 2015 – juli 2017

Physical literacy

Physical Literacy is een begrip waarin de waarde van sport en bewegen breder en betekenisvoller wordt opgevat dan louter het fit of gezond houden van het lichaam. Het veronderstelt dat sport en het bewegingsonderwijs een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de sociale ontwikkeling en burgerschapsvorming van kinderen en jongeren. Met deze thematiek sluit het lectoraat aan bij internationale ontwikkelingen op dit gebied. Het lectoraat onderhoudt dan ook nauwe banden met de International Physical Literacy Association. Diverse onderzoeken binnen het lectoraat richten zich direct op de waarde van physical literacy of op de maatschappelijke waarde van sport in het algemeen, met de uitgangspunten van physical literacy als onderlegger.

Sportief Vermogen

Het project: Onderzoek en advies gericht op de samenwerking van sport- en beweegprofessionals in verschillende wijken in Utrecht. Hierbij staat de vraag centraal hoe sport nog beter kan bijdragen aan de sociale ontwikkeling van kinderen.

Samen met: Gemeente Utrecht, Vereniging Sport Utrecht, Brede schoolacademies, Harten voor Sport

Betrokken onderzoekers: Corina van Doodewaard en Niek Pot

Looptijd: september 2016 – lopend

Sport en ouders

Het project: Veel onderzoek toont aan dat ouders cruciaal zijn voor het ontwikkelen van een sportidentiteit bij kinderen. De vraag die in dit project centraal staat is hoe die rol van de ouders er precies uit moet zien en hoe sportbonden en verenigingen met die kennis aan de slag kunnen in de praktijk.

Samen met: prof. Renske Keizer (Erasmus Universiteit Rotterdam), Studenten Sportkunde (Calo Windesheim)

Betrokken onderzoekers: Niek Pot

Looptijd: 2015 – lopend

Physical Literacy in Nederland

Het project: Op welke manier kan physical literacy een rol spelen in het bewegingsonderwijs en de sportwereld in Nederland. Welke consequenties heeft physical literacy voor de gymles, het opleiden van sporttrainers en de doelen die er worden nagestreefd binnen sport en actieve vrijetijdsbesteding.

Samen met: International Physical Literacy Association

Betrokken onderzoekers: Niek Pot, Jeroen Koekoek, Wytse Walinga, Ivo van Hilvoorde

Looptijd: juni 2013 – lopend

Sport en school

Het project: Hoe kan de school een rol spelen om uitval van jongeren (12-18 jaar) bij de sportvereniging te verminderen.

Samen met: Sportservice Zwolle, Studenten Sportkunde (Calo Windesheim)

Betrokken onderzoekers: Niek Pot

Looptijd: september 2016 – juni 2017

Bewegen, Gezondheid en Welzijn

Bewegen voor gezondheid en welbevinden

Bewegen en positieve lichaamsbeleving zijn van belang voor ons welbevinden. We passen dit ook toe binnen de psychomotorische therapie. Het lectoraat staat onder leiding van Dr. Jooske van Busschbach.

Achtergrond

Verdieping in sportonderzoek

Het lectoraat Bewegen, Gezondheid en Welzijn richt zich op de werkzaamheid van deze bewegings- en lichaamsgerichte interventies. We onderscheiden drie onderzoekslijnen gericht op:

Het verbeteren van het lichaamsbewustzijn

Binnen deze onderzoekslijn richten we ons onderzoek op het verbeteren van het lichaamsbewustzijn en de onderkenning en herkenning van ervaringen en emoties die hiermee gepaard gaan, in het bijzonder op het gebied van psychosomatische problematiek en trauma.

Regulatie van gevoel en gedrag

Binnen deze onderzoekslijn focussen we ons op het herwinnen van controle door het oefenen met nieuw gedrag. Het accent ligt op weerbaarheidsinterventies voor onder anderen mensen met een licht verstandelijke handicap, mensen met eetstoornissen en mensen met een psychotische kwetsbaarheid.

Expressie en ontspanning

Tot slot richten we ons op vormen van ontspanning en bewegingsinterventies, maar ook op de betekenis van beweging en voorbereidende trajecten voor mensen met psychiatrische problematiek, zodat deelname aan dergelijke activiteiten wordt bevorderd.